Postępowanie krok po kroku:

  1. Klauzula arbitrażowa
  2. Pozew
  3. Sąd Arbitrażowy przy SIPH w Słupsku
  4. Wybór Arbitra przez stronę powodową
  5. Uzupełnienie braków pozwu przez stronę powodową
  6. Przesłanie pozwu do strony pozwanej
  7. Złożenie odpowiedzi na pozew i wybór Arbitra przez stronę pozwaną
  8. Przesłanie akt i nominacji Arbitrowi powoda strony powodowej
  9. Przesłanie akt i nominacji Arbitrowi pozwanego strony pozwanej
  10. Wybór Przewodniczącego Zespołu Orzekającego
  11. Rozprawa
  12. Wyrok

ARBITRAŻ – KRÓTKI OPIS

            Na rozwój przedsiębiorczości źle wpływa sytuacja w polskich sądach powszechnych. Przewlekłość postępowania i formalistyczne regulacje narażają przedsiębiorcę na poważne ryzyko. Sąd Arbitrażowy jest alternatywa pozwalającą na szybsze, tańsze i profesjonalne rozstrzyganie sporów gospodarczych.

            Arbitraż i mediacja to rozwiązania dla dżentelmenów biznesu. Coraz więcej firm decyduje się umieszczać w umowach zapis na Sąd Arbitrażowy. Modelowa klauzula arbitrażowa brzmi: „Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy lub powstające w związku z nią będą rozstrzygane przez Sąd Arbitrażowy przy Słupskiej Izbie Przemysłowo – Handlowej na Region Słupski stosownie do regulaminu tego Sądu obowiązującego w dacie wniesienia pozwu.”

  1. Od kiedy istnieje arbitraż?

Od zawsze. Polubowne rozstrzyganie sporów istniało prawdopodobnie jeszcze przed powstaniem państw i sądów państwowych.

  1. Na podstawie jakich przepisów funkcjonuje?

Umowy handlowe, kodeksy postępowania cywilnego, regulaminy sądów polubownych, umowy międzynarodowe, konwencje, kodeks etyki arbitra i inne. Zastosowania mają również zasady słuszności i zwyczaje handlowe, zwane umownie lex mercatoria.

  1. Jakie są zalety arbitrażu?

Prostsza procedura postępowania, niższe i przewidywalne z góry koszty, jednoinstancyjność i szybkość postępowania. Arbitraż jest dyskretny, postępowanie poufne, gwarantuje też poszanowanie interesów obu stron i tajemnic handlowych.

  1. Co powinny zrobić osoby, które chcą się poddać arbitrażowi?

Są trzy możliwości: dokonanie zapisu na sąd arbitrażowy w umowie, zawarcie dodatkowej umowy o poddaniu się pod arbitraż w momencie pojawienia się sporu, wprowadzenie klauzuli arbitrażowej do statutu spółki, fundacji, stowarzyszenia.

  1. Gdzie zamieszcza się klauzulę?

Można ją zamieścić w zawieranej umowie, fakturze, rachunku, statucie, wymianie korespondencji, na piśmie, a nawet w innym możliwym do utrwalenia środku komunikacji takim jak Internet, wymiana e-maili, telegramów, rozmów telefonicznych nagranych za zgodą stron. Zwykle na końcu pisma, ale tak, aby stanowiła jego integralną część. Może też mieć formę aneksu do umowy.

  1. Co to jest klauzula wykonalności?

To stempel, który sędzia sądu najwyższego nadaje m.in. wyrokowi sądu arbitrażowego. W treści stempla sąd „poleca i rozkazuje” wszystkim urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby wykonały postanowienia wyroku. Jeżeli wyrok sądu arbitrażowego nie zostanie dobrowolnie wykonany, musi zostać uznany przez sąd powszechny lub uzyskać taką klauzulę wykonalności.

  1. Który wyrok jest ważniejszy – sądu arbitrażowego czy powszechnego?

Wyrok sądu arbitrażowego ma tę samą moc wiążącą, co wyrok sądu powszechnego po stwierdzeniu jego wykonalności przez sąd powszechny. Stwierdzenie wykonalności powinno trwać krótko.

  1. Czy sąd powszechny może uchylić wyrok sądu arbitrażowego?

W zasadzie nie. Stronom sporu przysługuje skarga o uchylenie wyroku jedynie z powodów formalnych np.: braku lub wad zapisu na sąd polubowny, rozstrzygnięcia w sprawach nieobjętych zapisem, pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, nieprawidłowego powołania składu, wydania innego wyroku w tej samej sprawie wcześniej, jego sprzeczności z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. Sąd wyrok uchyla lub skargę oddala, ale nie rozstrzyga ponownie sprawy za sąd arbitrażowy. Do pewnego rozpoznania sprawy po uchyleniu wyroku niezbędny jest nowy wniosek strony.

  1. Czym różni się arbitraż od mediacji?

Mediator wspomaga dialog stron, szuka kompromisu, tymczasem arbiter rozstrzyga, kto ma rację. Mediacja jest tańsza, ale nie gwarantuje zakończenia sporu w sposób wiążący. Ugody nie są objęte Konwencją Nowojorską. Nie można dochodzić ich wykonania za granicą. W sądzie arbitrażowym można ugodzie nadać formę wyroku. Jeżeli mediator doprowadzi do ugody, obie strony mogą mieć poczucie wygranej.

  1. Kiedy wybrać arbitraż, a kiedy mediacje?

Mediację zawsze warto wybrać, gdy strony prowadzą jeszcze współpracę, gdy spór przeszkadza w jej kontynuowaniu. Arbitraż wybierzemy wtedy, gdy nie można już samemu doprowadzić do rozwiązania sporu.

  1. Na jakim etapie sporu można poddać się postępowaniu arbitrażowemu?

Praktycznie na każdym.

  1. Czy można wycofać się z postępowania arbitrażowego?

Tak. W każdym czasie przed wyznaczeniem rozprawy. Później – za zgodą pozostałych stron. Możliwe jest też zawieszenie postępowania, jeśli zachodzą okoliczności uniemożliwiające nadanie sprawie biegu. Umorzenie postępowania nastąpi też w przypadku cofnięcia pozwu lub gdy postępowanie stało się zbędne lub niemożliwe.

  1. Jakie sprawy rozstrzyga się najłatwiej, a jakie najtrudniej?

Każda sprawa jest inna, ale zazwyczaj łatwe są sprawy o zapłatę rachunków z umów sprzedaży i dostawy. Trudne są natomiast spory korporacyjne w przypadku przekształceń firm.

  1. Jakie sprawy można poddać arbitrażowi?

Wszystkie spory o prawa majątkowe lub spory o prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody sądowej. Wyjątkiem są sprawy o alimenty.

  1. Czy posiedzenia sądu arbitrażowego są jawne, tak jak w sądzie powszechnym?

Nie, postępowanie jest niejawne. Wszystkich uczestników obowiązuje zasada poufności; poufny może być nawet sam fakt wszczęcia postępowania. W rozprawie biorą udział tylko strony, ich pełnomocnicy, osoby wezwane. Inne osoby – jedynie za zgodą wszystkich uczestników rozprawy.

  1. Co to jest interwencja uboczna?

W sądzie powszechnym każdy, kto uzna, że ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron, może w każdym etapie przystąpić do tej strony. W sądzie arbitrażowym dopuszczenie osoby trzeciej wymaga wszystkich stron.

  1. Czy sąd arbitrażowy może odmówić przyjęcia sprawy?

Tylko wówczas, jeśli w świetle prawa spór może nie być poddany arbitrażowi, np.: w sprawie o alimenty, w sprawach nie nadających się do zawarcia ugody, albo gdy zapis na sąd jest nieważny.

  1. Kiedy orzeczenie sądu arbitrażowego jest ważne?

Wyrok powinien zostać wydany w ciągu miesiąca od zamknięcia postępowania. Wyrok może być końcowy, wstępny lub częściowy. Sporządzany jest na piśmie i doręczany stronom po uiszczeniu wszystkich kosztów postępowania. Powinien zawierać motywy rozstrzygnięcia. Jeśli strona przegrana nie wykona go dobrowolnie wyrok musi uzyskać klauzulę wykonalności lub zostać uznany przez sąd powszechny kraju, w którym ma być wykonany.

  1. Kiedy postępowanie kończy się ugodą?

Przed wszczęciem postępowania przed sądem arbitrażowym lub powszechnym, strona może zwrócić się z wnioskiem o przeprowadzenie mediacji, zmierzającej do zawarcia ugody. Zawarcie ugody w trakcie postępowania arbitrażowego spowoduje jego umorzenie.

  1. Co się dzieję, jeśli strona uporczywie nie stawia się na rozprawie?

Arbitraż zakłada, że strony chcą rozwiązać spór. W sądownictwie polubownym stronom trudniej jest stosować taktykę sztuczek proceduralnych, prawnych uników i gry na czas. Sąd może wydać wyrok na podstawie zebranego materiału dowodowego pod nieobecność strony, jeżeli zawiadomiono ją o terminie rozprawy na adres podany w rejestrze handlowym.

  1. Co to jest postępowanie postarbitrażowe?

Gdy strona przegrana nie wykonuje dobrowolnie wyroku, konieczne jest uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku sądu arbitrażowego przez sąd powszechny. Zdarza się też skarga strony przegranej o jego uchylenie. Powody uchylenia mogą być jedynie formalne.

  1. Jak są wybierani arbitrzy?

Są powoływani przez strony lub wskazane przez nie osoby trzecie. W razie nie powołania arbitrów przez strony, arbitra może wyznaczyć Rada Arbitrażowa.

  1. Czy można zmienić arbitra?

Tak.

  1. Kiedy można zmienić arbitra?

W wypadku jego śmierci, ustąpienia, wyłączenia, odwołania przez strony lub Radę Arbitrażową, a także w razie odmowy lub niemożności zawarcia umowy z arbitrem.

  1. Z ilu osób składa się zespół orzekający?

Jeśli strony nie postanowiły inaczej, orzeka trzech arbitrów. Skład zespołu może też być jednoosobowy.